MENU:Pro Fide / Zakon na Pomorzu / Komandoria Skarszewy 
   Aktualności
   Ciekawostki
   Forum
   Galeria
   Zakon na Pomorzu
      Komandoria Starogard
      Komturia w Lubiszewie
      Komandoria Skarszewy
   Kontakt
   Mistrzowie Zakonu
   Modlitwa Zakonu
   Street Wear
   Patron
   Kino
   Reguła Zakonu
   Treningi
   Założyciel Zakonu
   Historia Zakonu
   Hierarchia


 

    Joannici na Pomorzu   

Gdańskim

Komandoria Skarszewy


Pierwsze wzmianki o ziemiach, na których ulokowano później Schöneck  (nazwa Skarszewy, zapisana jako Skarschow, pojawia się dopiero u schyłku średniowiecza, w 1471 r.) pochodzą z 1198  r., kiedy tereny te pomorski książę Grzymisław podarował rycerzom  Zakonu św. Jana Jerozolimskiego (joannitom). Istnieje jednak pogląd, że przed rokiem 1000 na Paninej Górze, 5 km od Skarszew, znajdował się główny ośrodek plemienny Wierzyczan.


Fragment fontanny na rynku w Skarszewach

W 1305 r. Skarszewy stały się siedzibą joannickiego komtura i stolicą baliwatu.
Prawa miejskie miasto otrzymało około 1320 r. Było to jedyne miasto joannickie na całym Pomorzu Gdańskim. Po lokacji miasta utworzono w Skarszewach siedzibę komandorii i baliwatu (okręgu administracyjno-wojskowego) Zakonu św. Jana Jerozolimskiego. Murowany zamek, usytuowany był na stromym cyplu, otoczonym z trzech stron przez rzekę Wietcisę. Zamek stanowił wydłużone, nieregularne założenie, składające się z właściwego domu mieszkalnego poprzedzonego dziedzińcem, oraz gospodarczego podzamcza od północy. Dom mieszkalny miał wymiary 14x36 m i do jego wschodniego krańca północnej elewacji przylegała wieża. Brama wjazdowa znajdowała się w południowo-wschodniej części cypla, w murze kurtynowym oddzielającym zamek od miasta. Joannici wybudowali również mały kościół z murowaną wieżą obronną, której relikty mogą znajdować się w części zakrystii i prezbiterium gotyckiej fary.




Widok góry zamkowej z lotu ptaka



Kościół farny p.w. Michała Archanioła to świątynia, która była budowana przez ponad 200 lat. Budowę kościoła zapoczątkowali właśnie Joannici w 1274 roku.Nie należy pod tym rozumieć całego korpusu dzisiejszej budowli.  Praktycznie po tej świątyni na zewnątrz nie pozostał żaden ślad. Istnieje przypuszczenie, że pierwotnym materiałem budowlanym  był polny kamień. Jego rozmiary były niewielkie i ograniczały się do obecnej zakrystii i części prezbiterium. Wejście do kościoła znajdowało się od strony zachodniej (obecna wnęka w zakrystii),a po jego obu stronach stały dwie ośmioboczne wieże, z których po jednej zachowały się fragmenty.  Przypuszcza się, że od poł. XIV w. stary korpus świątyni obudowano cegłą i przystąpiono do jej rozbudowy.


Mury miejskie Skarszew

W 1433 roku zamek został zniszczony przez husytów. W trakcie odbudowy dostawiono drugą wieżę do domu mieszkalnego. Po roku 1466, w okresie przynależności do Prus Królewskich, na zamku umieszczono starostwo grodowe i sąd grodzki.

W 1370 r. joannici sprzedali Skarszewy i Neu Wartenberg (obecnie Czarnocin) za przeszło 10 tysięcy grzywien pruskich Zakonowi Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Krzyżakom).
Na miejscu warowni Joannitów Krzyżacy wybudowali piętrowy Zamek Wysoki z dwiema basztami, połączony podziemnym tunelem z gotyckim kościołem. Założenie zamkowe wzmocnili bramą, murem i wieżami, odcinając się od miasta suchą fosą.

Ówczesne Skarszewy były otoczone murem z bramami, zaś w ich północno-zachodniej części znajdował się zespół zamkowy, składający się z zabudowań gospodarczych oraz piętrowego, wzmocnionego dwiema wieżami zamku w stylu gotyckim na cyplu stromego wzgórza schodzącego do Wietcisy. Od strony miasta strzegła wjazdu gotycka brama i sucha fosa. Kompleks zamykał kamienno-ceglany mur obronny z drewnianą palisadą. Takie położenie powodowało, że w przypadku obsadzenia zamku dużą załogą był on trudny do zdobycia. Poniżej zamkowego wzgórza, na wyspie, znajdowało się podzamcze z młynem, browarem, karczmą, foluszem i kuźnią.



Pieczęć komandorii w Skarszewach




Rysunek z historii Skarszew autorstwa W.Brzoskowskiego

 

Co warto zobaczyć:
  • znaczne fragmenty murów miejskich z XIV/XV wieku stanowiące najokazalszą kamienną budowlę obronną z czasów średniowiecza na Pomorzu Gdańskim.
  • od strony południowej miasta: Baszta Skazańców, Baszta Wysoka, Baszta Szkolna, fragmenty baszt przy ulicy Rzecznej.

  • pozostałości gotyckiego Zamku Wysokiego z zachowanymi średniowiecznymi piwnicami i ścianami parteru.

  • XIV-wieczny gotycki kościół farny z barokowym wyposażeniem i interesującymi pamiątkami po rodzie Wybickich.

Fragment murów obronnych- Narodowe Archiwum Cyfrowe sygn.1-U-5708


Fragment góry zamkowej-Narodowe Archiwum Cyfrowe sygn.1-U-5709-4
 
"(...) troszcz się, aby grzech został unicestwiony w twoich ziemiach, to znaczy bluźnierstwa i wszystkie rzeczy, które czyni się lub mówi przeciw Bogu, Najświętszej Marii Pannie i świętym, grzechy cielesne, gry w kości, tawerny, lub inne grzechy. Zgnieć wszystko to w swojej ziemi roztropnie i w dobry sposób. Ścigaj heretyków i innych złych ludzi w swojej ziemi, aż ziemia twoja będzie oczyszczona." Ludwik IX Święty
Kreator Stron www