|
PRO FIDE | |
| MENU:Pro Fide / Zakon na Pomorzu / Komturia w Lubiszewie | |
| Aktualności Ciekawostki Forum Galeria Zakon na Pomorzu Komandoria Starogard Komturia w Lubiszewie Komandoria Skarszewy Kontakt Mistrzowie Zakonu Modlitwa Zakonu Street Wear Patron Kino Reguła Zakonu Treningi Założyciel Zakonu Historia Zakonu Hierarchia 
 
|
Gdańskim Komturia w Lubiszewie
Lubiszewo należy do najstarszych osad na Pomorzu Gdańskim. Nazwa wsi pochodzi prawdopodobnie od imienia Lubisz, jakie nosił jeden z rycerzy Bolesława Krzywoustego. Jest ona pierwotną nazwą, a formy starsze wymienione w dokumentach historycznych, jak Lubissou (1198), Lubesowo, Liubeskow, Lubesow, Lubischow, Lubeschawe, uważać należy za jej odmiany. Po raz pierwszy nazwa miejscowości pojawiła się w dokumencie źródłowym z 1198 roku. W dokumencie tym książę Grzymisław wymienia nadania udzielone zakonowi rycerskiemu joanitów. W dawnych czasach okolice dzisiejszej wsi były zamieszkiwane przez ludność tzw. kultury pomorskiej (VII w. – II w n.e.), który uważamy za prasłowiański odłam kultury łużyckiej . Ogromne znaczenie wsi w początkach rozwoju wiązało się z jej położeniem na szlaku handlowym Pomorza Gdańskiego zwanego „via mercatorum” . Szlak ten wiodący wzdłuż Wisły, by ominąć bagniste tereny południowych Żuław, od Gorzędzieja skręca ku zachodowi do brzegów Jeziora Lubiszewskiego i stąd biegnie do Gdańska. Dzięki swojemu położeniu przy szlaku Lubiszewo staje się najpóźniej w XII w. gospodarczą i administracyjną „stolicą” ziemi kociewskiej. Było bowiem już wówczas siedzibą księcia. Okres wyjątkowo korzystny dla Lubiszewa rozpoczął się z chwilą przejścia wsi w posiadanie Sambora II, to jest w roku 1220, kiedy to książę pomorski Mściwój I podzielił kraj na 4 księstwa dzielnicowe . Stolicą dzielnicy księcia Sambora II zostało Lubiszewo. W latach 1229-1252 umieszcza on tu swój dwór tytułując się księciem lubiszewskim. W tym samym czasie Lubiszewo było też siedzibą zakonu rycerskiego joannitów. W roku 1240 między księciem a zakonem popieranym przez księcia – seniora Świętopełka toczył się spór o majątki zakonne Turze i Malenin. Spór ten zadecydował o przeniesieniu w roku 1252 stolicy księstwa z Lubiszewa do Tczewa. Tak więc jedynymi gospodarzami w osadzie zostali joannici. Z chwilą uzyskania od papieża Grzegorza XV potwierdzenia nadań w Lubiszewie (tj. jeszcze w 1238 roku), zakon przystąpił do wznoszenia w osadzie murowanej siedziby konwentu i kaplicy. Po śmierci zaś Sambora II podjął zamierzenia w kierunku przekształcenia Lubiszewa w miasto. Gdy więc w 1278 roku książę Mestwin podarował joannitom całą wieś, zakonnicy założyli tu konturię i jeszcze bardziej rozwinęli swoją działalność. W roku 1288 uzyskali od księcia Mestwina przywilej urządzania w odpust Trójcy Świętej i uroczystość św. Jana targu związanego z dwoma jarmarkami oraz zwolnieniem przybywających na targ od ceł . W rok później uzyskali kolejny przywilej, zezwalający na budowę młyna wodnego w Szpęgawie . W pobliżu Jeziora Lubiszewskiego znajduje się niewielkie wzniesienie owalne noszące nazwę „dolny zamek”, sięgający swymi początkami VII-IX wieku. Jego usytuowanie na szlaku biegnącym od Gorzędzieja do Gdańska wskazuje, iż spełniał on rolę strażnicy, chroniącej przeprawę przez bród. Można przypuszczać też, iż mieściła się tu stacja celna pozostająca w związku z przymusem drogowym . Drugi gród, zwany zamczyskiem, położony przy centrum osady stanowił siedzibę księcia i – zdaniem S. Kujota – najpóźniej w roku 1255 został odstąpiony joannitom . Grody te zabezpieczały kompleks osadniczo-gospodarczy. „Ochrona grodów zapewniała bezpieczny rozwój działalności produkcyjnej i handlowej skupionej w osadzie przygrodowej” . Była to duża osada o trójkątnym palu, w którego północnej części zbudowano kościół. Już w XIII wieku – jak podaje Edwin Rozenkranz – gród lubiszewski stanowił budowlę murowaną. Zagospodarowanie przestrzenne osady targowej i jej rozmiary są wyrazem gospodarczej roli, jaką spełniało Lubiszewo. Rozwój rynku lokalnego, którego wyrazem było nadanie prawa targu, trwał do roku 1308, kiedy to oddziały brandenburskie stoczyły tu walkę, a następnie złupiły i zniszczyły osadę targową. Pomimo iż margrabiowie zapłacili odszkodowanie joannitom, osada już nigdy nie odzyskała utraconej z roku 1308 pozycji gospodarczej . W dokumentach historycznych znajdujemy też dane dotyczące konturów lubiszewskich. W roku 1309 rezyduje tu kontur Jan. W 25 lat później najpierw jako zarządca, później już jako kontur w umowie dotyczącej wymiany dóbr joannitów z zakonem niemieckim występuje Jan Stapil. Również kontur ze Skarszew – Adolph von Schvalenberg – w dwóch dokumentach z 1350 roku tytułuje się konturem Lubiszewa. Ostatnim znanym konturem był Piotr, brat rycerza Bernarda von Wartenberga. Nie ma pewności co do tego, czy Lubiszewo uzyskało kiedykolwiek własny herb. Wiadomo natomiast, że tutejszy baliwat (okręg) joannitów taki herb posiadał. Różnił się on od herbu skarszewskiego tym, że ścięta głowa św. Jana była ułożona na misie. W roku 1370 wszystkie posiadłości joannici sprzedali Krzyżakom, przenosząc przedtem swoją siedzibę do Skarszew. Dokładnej daty przyjęcia Lubiszewa przez Zakon Najświętszej Maryi Panny jednak nie znamy. Jeszcze w 1398 roku – jak podaje ks. F. Okroy – kramy z mięsem i chlebem podlegały jurysdykcji joannitów. Niemniej ostatecznie zrezygnowali oni z dążenia do założenia w Lubiszewie miasta na wzór sąsiednich Skarszew, czego wyrazem był akt z 1400 roku, którym lokowano tu wieś na prawie niemieckim.   Pieczęć Jana z Rochowa, komtura w Lubiszewie  Zamek lubiszewski znajdował się na terenie średniowiecznej osady będącej stolicą niewielkiego księstwa, w najbliższej okolicy kościoła p.w. Trójcy Świętej. Teren ten nazywany jest od dawna "zamczyskiem" lub "wysokim zamkiem". Pierwotnie był tu drewniany gród, potem murowany zamek o nieznanym wyglądzie.  |
| "(...) troszcz się, aby grzech został unicestwiony w twoich ziemiach, to znaczy bluźnierstwa i wszystkie rzeczy, które czyni się lub mówi przeciw Bogu, Najświętszej Marii Pannie i świętym, grzechy cielesne, gry w kości, tawerny, lub inne grzechy. Zgnieć wszystko to w swojej ziemi roztropnie i w dobry sposób. Ścigaj heretyków i innych złych ludzi w swojej ziemi, aż ziemia twoja będzie oczyszczona." Ludwik IX Święty | |
